Individueel Keuzebudget (IKB): wat is het en wat kun je ermee?

Laatst bijgewerkt: 9 oktober 2026

Het Individueel Keuzebudget (IKB) is een bedrag dat je werkgever elke maand bovenop je salaris voor je klaarzet en waarvan je zelf bepaalt wat ermee gebeurt: laten uitbetalen, extra verlof kopen of besteden aan een fiscaal voordelig doel. In het budget zitten vooral het vakantiegeld en de eindejaarsuitkering, vaak aangevuld met de waarde van bovenwettelijk verlof. Afhankelijk van de cao gaat het om ruwweg 16,5% tot ruim 22% van je salaris.

Waaruit bestaat het IKB?

Het IKB is geen extra loon, maar een bundeling van bestaande arbeidsvoorwaarden. In plaats van vakantiegeld in mei en een eindejaarsuitkering in december bouw je elke maand budget op. De hoogte en samenstelling staan in je cao:

Ook andere sectoren, zoals waterschappen en sociaal werk, kennen een keuzebudget. Val je onder een andere cao of heb je geen cao, kijk dan in je arbeidsovereenkomst of personeelsregeling: een keuzebudget is geen wettelijk recht.

Wat kun je met je IKB doen?

Laten uitbetalen

Je kunt het budget elke maand opnemen, opsparen tot een zelfgekozen maand of beide combineren. Je kunt nooit meer opnemen dan je tot dat moment hebt opgebouwd; een voorschot bestaat niet. Uitbetaald IKB is gewoon loon waarop loonheffing wordt ingehouden.

Verlof kopen

Bij zowel het Rijk als de gemeenten mag je maximaal 187 extra verlofuren per jaar kopen. Dat komt neer op 10% van een voltijds arbeidsduur; tot die grens verandert je pensioenopbouw niet. Gekochte uren kun je niet terugverkopen.

Fiscaal vriendelijke doelen

Welke doelen er zijn, verschilt per cao en per werkgever. Voorbeelden:

• Gemeenten: opleiding, vakbondscontributie en van 2026 tot en met 2030 aflossing van studieschuld tot 1.250 euro per jaar. De werkgever mag zelf doelen toevoegen.
• Rijk: onder meer een fiets tot 1.500 euro (eens per vijf jaar), thuiswerkplek of verduurzaming tot 750 euro, studieschuld tot 2.000 euro per jaar, vakbondscontributie, studie en vakliteratuur.

Extra pensioen staat in deze cao’s niet als IKB-doel. Wil je bijsparen voor later, vraag dan je werkgever of pensioenfonds welke mogelijkheden er zijn.

Uitbetalen of anders besteden: wat is slim?

Het maakt voor je jaarinkomen niets uit in welke maand je laat uitbetalen. Wel maakt het uit of je laat uitbetalen. Een paar vuistregels:

• Heb je het geld maandelijks nodig of los je er dure schulden mee af, dan is maandelijks uitbetalen logisch. Houd er rekening mee dat je dan in mei en december geen extraatje meer krijgt.
• Heb je toch al kosten voor een doel dat in de regeling staat (vakbond, opleiding, fiets), betaal die dan via het IKB. Je ruilt bruto budget tegen een onbelaste vergoeding en bespaart dus belasting.
• Kies je voor verlof kopen, dan lever je inkomen in voor vrije tijd.

Gevolgen voor toeslagen en uitkeringen

Toeslagen worden berekend over je toetsingsinkomen: het verzamelinkomen uit je aanslag of, zonder aangifte, het belastbare loon van je jaaropgaaf. Uitbetaald IKB telt daarin mee; budget dat je omzet in verlof of een onbelast doel niet. Je keuze kan dus je recht op huur-, zorg- of kinderopvangtoeslag beïnvloeden; ook het dagloon voor een WW- of WIA-uitkering kan erdoor veranderen. Zit je rond een inkomensgrens, geef dan je geschatte jaarinkomen door aan Dienst Toeslagen, zodat je achteraf niet hoeft terug te betalen.

Niet gebruikt, ziek of uit dienst

• Einde van het jaar: budget dat je niet hebt besteed, wordt bij het Rijk en bij gemeenten in december uitbetaald. Meenemen naar een volgend jaar kan niet.
• Ziekte: je IKB beweegt mee met je loon. Bij het Rijk blijft het budget de eerste 52 weken in principe gelijk en daalt het in het tweede ziektejaar mee met de loondoorbetaling van 70%.
• Uit dienst: je werkgever betaalt het resterende budget uit bij je laatste salaris.

Keuzebudget invoeren als werkgever

Ook zonder cao-verplichting kun je als (mkb-)werkgever een keuzebudget aanbieden. Fiscaal is het IKB een cafetariaregeling: de werknemer ruilt belast loon tegen een onbelaste vergoeding of verstrekking. Let op het volgende:

1. Leg de regeling vast. Beschrijf bronnen, doelen, keuzemomenten en gevolgen in een reglement en een aanvulling op de arbeidsovereenkomst. De werknemer moet afzien van het loon voordat het belastbaar wordt; achteraf ruilen kan niet.
2. Toets elk doel aan de werkkostenregeling. Gerichte vrijstellingen, zoals studie en opleiding, vakliteratuur, reiskosten en thuiswerkvergoeding, kosten geen vrije ruimte. Vakbondscontributie of een fiets vallen daar niet onder en gaan wel ten koste van de vrije ruimte.
3. Bewaak de vrije ruimte. In 2026 is die 2% van de fiscale loonsom tot en met 400.000 euro en 1,18% daarboven; over het meerdere betaal je 80% eindheffing. Per 2027 gaat het percentage over de eerste 400.000 euro naar 2,16%.
4. Wijs vergoedingen vooraf aan als eindheffingsloon, anders ziet de Belastingdienst ze als gewoon loon.
5. Informeer je werknemers over de gevolgen voor toeslagen, uitkeringen en pensioen.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk fiscaal of financieel advies.

Lees ook

• Werken zonder contract
• Hoeveel pensioen krijg je later?

Veelgestelde vragen

Is het IKB hetzelfde als vakantiegeld?

Nee. Het vakantiegeld van 8% is een onderdeel van het IKB, naast onder meer de eindejaarsuitkering. Je krijgt het niet meer automatisch in mei, maar kiest zelf het moment.

Betaal je belasting over het IKB?

Ja, als je het laat uitbetalen is het loon. Alleen budget dat je via de regeling aan een toegestaan doel besteedt, kan onbelast blijven.

Kan ik mijn IKB meenemen naar volgend jaar?

Nee, bij gemeenten en het Rijk wordt het restant in december uitbetaald.

Mag een klein bedrijf een keuzebudget invoeren?

Ja. Er geldt geen ondergrens voor de bedrijfsomvang, zolang je de regeling vooraf vastlegt en binnen de regels van de werkkostenregeling blijft.