Hoe controleert de belastingdienst schenkingen?

Laatst bijgewerkt: 9 oktober 2026

De Belastingdienst controleert schenkingen vooral door gegevens naast elkaar te leggen: de aangifte schenkbelasting van de ontvanger, de saldi die banken elk jaar doorgeven, notariële akten, de aangiften inkomstenbelasting van schenker en ontvanger, de aangifte erfbelasting na een overlijden en gegevens van buitenlandse belastingdiensten. Niet elke overboeking wordt bekeken, maar een schenking die niet is aangegeven kan jaren later nog boven water komen. Dan volgt een aanslag en mogelijk een boete. Aangifte doen is daarom je eigen verantwoordelijkheid, ook als je geen uitnodiging van de Belastingdienst hebt gekregen.

Wanneer moet je een schenking aangeven?

De ontvanger doet aangifte, niet de schenker. Dat moet zodra je in één kalenderjaar van dezelfde schenker meer krijgt dan de vrijstelling. In 2026 ligt die grens op € 6.908 voor schenkingen van je ouders en € 2.769 voor schenkingen van anderen. Een paar regels zorgen in de praktijk voor verrassingen:

• Meerdere schenkingen van dezelfde persoon in één jaar tel je bij elkaar op.
• Je ouders gelden samen als één schenker, ook als ze gescheiden zijn. Hetzelfde geldt voor schenkers die elkaars partner zijn.
• Wat jij en je partner van dezelfde schenker krijgen, tel je meestal ook op.
• Wil je een verhoogde vrijstelling gebruiken, dan moet je altijd aangifte doen, ook al betaal je niets.

De aangifte moet vóór 1 maart van het jaar na de schenking binnen zijn. Voor een schenking uit 2026 is dat dus vóór 1 maart 2027. Je kunt de aangifte indienen zodra je de schenking hebt ontvangen, online via Mijn Belastingdienst. Je hebt daarvoor onder meer het BSN van de schenker, de datum en de waarde van de schenking nodig.

Vrijstellingen en tarieven schenkbelasting 2026

Over het bedrag tot de vrijstelling betaal je niets. Over het meerdere geldt een tarief dat afhangt van je relatie tot de schenker.

De bedragen en voorwaarden staan op de pagina’s van de Belastingdienst over schenken aan kinderen, de voorwaarden per vrijstelling en schenken aan kleinkinderen. In het jaar van de eenmalig verhoogde vrijstelling vervalt de gewone jaarvrijstelling van je ouders. De aparte vrijstelling voor de eigen woning (de ‘jubelton’) bestaat sinds 1 januari 2024 niet meer.

Bron: tarieven schenkbelasting 2026 van de Belastingdienst, gebaseerd op artikel 24 van de Successiewet 1956. Het hoge tarief geldt alleen voor het deel boven de schijfgrens.

Hoe komt de Belastingdienst aan informatie over schenkingen?

Gegevens van banken

Banken leveren elk jaar gegevens aan over betaal-, spaar-, beleggings- en leenproducten van hun klanten. Die plicht staat in de wet. Het gaat niet om losse overboekingen, maar om jaargegevens zoals saldi. De Belastingdienst vergelijkt wat je aangeeft met wat hij al weet; bij een verschil krijg je een brief. Een vermogen dat in één jaar sterk stijgt of daalt zonder passend inkomen, kan dus vragen oproepen.

Aangifte inkomstenbelasting en box 3

Schenker en ontvanger geven allebei hun vermogen op in box 3. Bij een schenking op papier is dat extra zichtbaar: die moet in de aangifte inkomstenbelasting van beide partijen terugkomen, bij de ontvanger als vordering en bij de schenker als schuld.

Notariële akten

Leg je een schenking vast bij de notaris, dan komt de akte in een register. Volgens de Registratiewet 1970 biedt de notaris de meeste akten binnen tien dagen ter registratie aan en heeft de Belastingdienst toegang tot dat register. Voor een schenking op papier is een notariële akte verplicht.

Overlijden van de schenker en de 180-dagenregel

Veel niet-aangegeven schenkingen komen aan het licht bij de afwikkeling van een nalatenschap. Overlijdt de schenker binnen 180 dagen na de schenking, dan telt de schenking mee als onderdeel van de erfenis en vermelden de erfgenamen of de executeur haar in de aangifte erfbelasting. Uitzonderingen gelden onder meer voor schenkingen met een eenmalig verhoogde vrijstelling.

Gegevens uit het buitenland

Via de Common Reporting Standard wisselt Nederland met ruim 100 landen automatisch gegevens uit, zoals rekeningnummer, saldo en ontvangen rente en dividend. Een buitenlandse rekening is dus niet onzichtbaar. Woont de schenker in het buitenland, dan hangt je aangifteplicht af van zijn nationaliteit en het moment van emigratie.

Contant geld en ongebruikelijke transacties

Voor een contante schenking gelden precies dezelfde vrijstellingen en dezelfde aangifteplicht. Banken en notarissen moeten ongebruikelijke transacties melden bij FIU-Nederland, bijvoorbeeld bij grote contante stortingen of opnames. Verklaart de FIU een transactie verdacht, dan komt die beschikbaar voor opsporingsdiensten zoals de FIOD. Contant geld boven de vrijstelling van € 672 (2026) geef je bovendien op in box 3.

Wat gebeurt er als je een schenking niet hebt gemeld?

Navordering

De Belastingdienst kan schenkbelasting achteraf alsnog opleggen. De termijn is in beginsel vijf jaar. Gaat het om vermogen dat in het buitenland wordt aangehouden, dan is de navorderingstermijn volgens artikel 16 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen twaalf jaar.

Boetes

Op de boetepagina van de Belastingdienst staan twee soorten:

• Verzuimboete: € 469 als je na een aanmaning niet of te laat aangifte doet, oplopend tot maximaal € 6.709 bij herhaling.
• Vergrijpboete: bij grove schuld 25% en bij opzet 50% van de te weinig betaalde belasting, in ernstige gevallen tot 100%. Voor verzwegen box 3-inkomen liggen de percentages hoger.

Leidt de schenking ook tot een correctie van je inkomstenbelasting, bijvoorbeeld in box 3, dan kan daar bovendien belastingrente bij komen.

Vergeten schenking alsnog netjes melden

Een fout herstellen kan altijd, en hoe eerder hoe beter. Meld je een schenking vrijwillig via het formulier Melding vrijwillige verbetering (de inkeerregeling), vóórdat je weet of kunt vermoeden dat de Belastingdienst je op het spoor is, dan kan de boete lager uitvallen of vervallen. De verschuldigde belasting betaal je altijd. Zo regel je het in de praktijk goed:

1. Maak het bedrag over per bank met een duidelijke omschrijving, of leg een contante schenking schriftelijk vast.
2. Tel alle schenkingen van dezelfde schenker in het jaar op en vergelijk het totaal met de vrijstelling.
3. Doe bij overschrijding, of bij een verhoogde vrijstelling, aangifte vóór 1 maart van het volgende jaar.
4. Verwerk de schenking ook in de box 3-opgave van schenker en ontvanger.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk fiscaal advies. Raadpleeg bij twijfel een belastingadviseur, notaris of de BelastingTelefoon.

Lees ook

• Wanneer krijg je geld terug van de Belastingdienst?
• Belasting over digitale beleggingen en crypto
• Lijfrente: regels en belastingvoordeel

Veelgestelde vragen

Hoe weet de Belastingdienst dat ik een schenking heb gekregen?

Meestal doordat je zelf aangifte doet. Daarnaast vergelijkt de Belastingdienst bankgegevens en aangiften, heeft hij inzage in notariële akten en komt een schenking vaak naar voren bij de aangifte erfbelasting na het overlijden van de schenker.

Wat als ik een schenking niet heb gemeld?

Dan kan de Belastingdienst de belasting alsnog heffen, met mogelijk een verzuim- of vergrijpboete. Meld de schenking daarom zo snel mogelijk zelf.

Wordt een contante schenking gecontroleerd?

Contant geld valt onder dezelfde regels als een overboeking. Het wordt zichtbaar bij storting of opname, in je box 3-opgave en bij de afwikkeling van een nalatenschap. Leg een contante schenking daarom altijd vast.

Tot wanneer kan ik aangifte schenkbelasting doen?

Je aangifte moet vóór 1 maart van het jaar na de schenking bij de Belastingdienst binnen zijn. Ben je te laat, dien haar dan alsnog zo snel mogelijk in.

Moet ik aangifte doen als de schenking onder de vrijstelling blijft?

Nee, tenzij je een eenmalig verhoogde vrijstelling wilt gebruiken. Dan is aangifte altijd nodig, ook als je uiteindelijk niets betaalt.